با کودک پر توقع چه کنیم؟

با کودک پر توقع چگونه برخورد کنیم

 

چرا بعضی از فرزندان پر توقع هستند؟

شاید برخی از والدین از این مسئله شکایت داشته باشند که فرزندشان پر توقع است و این دغدغه را دارد که فرزند من تا این حد قدر نشناس است و هرکاری برای فرزندم انجام می دهم به چشم او نمی آید و توقع بیشتری دارد.

گاهی اوقات نیز این سوال در ذهنتان پیش می آید که چرا بعضی از کودکان هم سن و سال او کم توقع هستند و با کوچکترین محبتی از سمت والدین، قدردان آنها هستند. با اینکه بیشتر خرج می کنید، بیشتر محبت می کنید مراعات حال فرزند خود را می کنید و بیشتر وقت می گذارید.

اما چرا فرزند شما قدران محبت ها و مهربانی های شما نیست و همیشه ناسازگاری می کند و قدردان این محبت ها نیست؟ ریشه این رفتارها چیست؟

قبل از هر توضیحی باید گفت که این رفتارها نتیجه تربیت نادرست و رفتارهای اشتباه والدین است. در واقع این والدین هستند که فرزند را اینگونه پرورانده اند. اما کدامیک از رفتار والدین باعث شده که فرزند آنها پرتوقع باشد؟

 

در ادامه به علت پرتوقع بودن فرزندان پرداخته می شود.

علت پرتوقع بودن فرزندان

پر توقع بودن والدین

پر توقع بودن والدین قطعا یکی از دلایل پر توقع شدن فرزندان است. وقتی فرزندان شاهد رفتارهای والدین خود هستند پر توقع بودن را یاد می گیرند و آنها را الگوی خود قرار می دهند. به طور مثال وقتی پدر خانواده از غذای تدارک دیده همسرش ایراد می گیرد و مدام غر می زند، و تشکر و قدر دانی نمی کند، یا مادر خانواده از لوازم و میوه های خرید کرده همسرش ایراد می گیرد، همه این مسائل به صورت غیر مستقیم بر روی فرزند تاثیر گذاشته و پر توقع بودن و ناسپاسی را در او می پروراند.

محبت زیاد و حمایت افراطی

اینکه باید به فرزندانتان محبت کنید امری طبیعی است و والدین باید حامی فرزندانشان باشند. اما باید مراقبت این مسئله باشید که محبت و حمایت از فرزندان به صورت افراطی انجام نشود. به طور مثال فرزندان باید بدانند که کارهای شخصی خودشان را باید انجام دهند. اما ممکن است والدین از سر دلسوزی باعث شوند که فرزندان کارهای شخصی خود را انجام نداده و بی مسئولیت بار بیایند. رابطه والدین با فرزندان باید به گونه ای باشد که حس مسئولیت در فرزندان تقویت شود.

گاهی اوقات نیز والدین به خاطر درس و کنکور فرزندانشان هیچ مسئولیتی را به آنها نمی دهند و حتی برای فرزندشان سینی میوه و چای و ... می آورند. این کار علاوه بر این که اعتماد به نفس فرزندشان را کم می کند، اینگونه محبت های افراطی و بی جا، آنها را وابسته کرده و کم کم انتظارات و توقعات آنها را بیشتر کرده و توقع دارند دیگران کارهای آنها را انجام دهند.

ارتباط با خانواده های سطح بالاتر

ارتباطات اجتماعی روی سلایق و دائقه های روانی افراد تاثیر گذار است. هر فردی در هر سن و سالی که باشد از معاشرت ها و ارتباطات جدی خود تاثیر می گیرد.

معمولا افرادی که با خانواده هایی که هم سطح یا پایین تر از خودشان باشند، رفت و آمد کنند، حس شکرگذاری و تشکر در آنها و خانوادشان تقویت می شود و حس رضایتمندی بیشتری دارند. اما در صورتی که با افرادی که مرفه تر و در سطح بالاتری قرار داشته باشند، معاشرت کند، انتظارات و توقعات فرزندانشان بالاتر رفته و حس رضایت کمتری دارند و از امکانات و شرایط فعلی خود راضی نیستند.

بنابراین والدین باید دقت کنند که با چه کسانی معاشرت می کنند و با مدیریتی که در روابط خانوادگی انجام می دهند، حس رضایت و سپاسگزاری را در فرزندانتان تقویت کنید.

 

پاداش های بیجا

تشویق کردن فرزندان و پاداش دادن به آنها یکی از رفتارهای مثبتی است که والدین به جهت تربیت فرزندانشان انجام می دهند. برای اینکه یک رفتار خوب را در فرزندانتان تقویت کنید باید او را مورد تشویق قرار دهید و پاداش کار خوب او را بدهید. اما لازم است چند نکته را در این باره بدانید.

در گام اول باید بدانید که پاداش باید متناسب با کاری که فرزندتان انجام داده باشد. اگر رفتار و پاداش با یکدیگر همخونی نداشته باشد باعث می شود که بچه پرتوقع می شود. به طور مثال وقتی به فرزندتان می گویید اگر نمره خوب در درس ریاضی بیاوری، به عنوان جایزه به او کامپیوتر شخصی می دهید و یا اینکه در قبال غذا خوردن، او را به شهربازی می برید و به او اجازه می دهید که از همه وسایل های بازی استفاده کند، پاداشی بیشتر از کاری که او انجام داده به او می دهید و تناسبی با کار او ندارد.

همیشه نباید از پول یا خرید به عنوان پاداش استفاده کنید. گاهی وقت ها رفتن به مهمانی، بازی کردن، خوراکی و اسباب بازی را می توانید به عنوان پاداش در نظر بگیرید.

راه حل

بچه‌ها، به‌خصوص پرتوقع‌ترها، از شنيدن کلمه نه که راحت و سريع، از دهان والدين خارج مي‌شود و تکليف را يک‌سره مي‌کند، بيزارند و براي خواسته‌هاي رنگارنگ‌شان، تنها انتظار شنيدن يک بله جادويي را دارند. با اين حال، گاهي پدر و مادر، در اجابت خواسته‌هاي فرزندشان، دچار ترديد مي‌شوند، چون نمي‌دانند آيا او مي‌تواند مسووليت داشتن آن‌چه را درخواست کرده، به‌عهده بگيرد يا درباره چگونگي استفاده صحيح از آن، آگاهي دارد.

بخريم يا نخريم؟

اگر قرار است براي کودک، وسيله‌اي خاص مثل رايانه و لپ‌تاپ شخصي، تلفن همراه شخصي و...، تهيه شود، بهتر است براي اين کار، دليل قانع‌کننده‌اي وجود داشته باشد يا نياز به خريد آن از سوي والدين، احساس شود. خريدن وسايل غيرضروري، به صرف اين‌که «بچه‌هاي مردم هم دارند» يا «بچه من دوست داره  وسايلش رو مد باشه»، چندان درست نيست. خريد اين وسايل، در صورت تمايل پدر و مادر، بايد با گذاشتن قانون‌ها و محدوديت‌ها همراه باشد و نظارت و کنترل والدين، حتما در مورد آن‌ها اعمال شود.

گول نخوريد

«تو، پدر يا مادر خوبي نيستي. من رو دوست نداري. پدر و مادر دوستم رو ببين. تا لب تر مي‌کنه، هر چيزي که مي‌خواد، براش آماده مي‌کنن». اين‌ها نمونه‌اي از بازي‌هاي کلامي کودکانه است که هدف‌شان، گول زدن شماست! بچه‌ها مي‌خواهند شما را دچار احساس گناه کنند تا به خواسته‌هايشان برسند. وقتي خواسته‌هاي بچه‌ها برآورده نمي‌شود، سراغ اين حرف‌ها مي‌روند و پدر و مادر را از نظر احساس و ميزان محبت‌شان، زير سوال مي‌برند. بهترين راه اين است که شما، پاي اصول خود بايستيد و يک نه قاطعانه بگوييد؛ زيرا صلاح کودک خود را بهتر از هر کس ديگر، حتي خود او مي‌دانيد.

چه کنيم که «وجدان‌درد» نگيريم

همه پدرها و مادرها دوست دارند تا آن‌جا که ممکن است، خواسته کودک‌شان را برآورده کنند، اما بايد بدانند که اين تقاضاها، چه‌قدر منطقي و قابل تامل هستند. وقتي فرزندتان، خواسته‌اي از شما دارد، به شرايط خانواده خودتان فکر کنيد و ببينيد خريد اين وسيله خاص، چه اثرات مثبت يا منفي، براي شما و فرزندتان دارد. سپس، با جمع‌بندي اين موارد، تصميم‌گيري کنيد.

در جواب کودکان پرتوقع، چه بايد گفت؟

1)      نه شنيدن را به آن‌ها بياموزيد. اگر خواسته‌شان غيرمنطقي و زياده‌خواهي است، کوتاه و قاطع، با نگاهي جدي، آن را رد کنيد.
2)       از توجيه خود و دادن توضيح اضافه بپرهيزيد.
3)      در صورت گفتن نه، قاطع باشيد. کودک نبايد با غر زدن و گريه، جواب منفي شما را به مثبت تبديل کند!
4)      بعد از هر «نه» گفتن، يک جمله مثبت به او بگوييد تا بتوانيد قانعش کنيد.

 

نتیجه گیری

تربیت کردن فرزندان از اهمیت ویزه ای برخوردار است و والدین باید از سنین کودکی در تربیت فرزندانشان دقت لازم را انجام دهند زیرا بعد از شکل گیری شخصیت کودک اصلاح کردن آن به سختی صورت می گیرد و والدین را دچار مشکل می کند. مراجعه به روانشناس کودک و نوجوان برای پیدا کردن مسیر تربیتی فرزندان توصیه می شود و می تواند والدین را در این زمینه راهنمایی کند.