علت بدغذایی کودکان چیست؟

 

علت بدغذایی کودکان چیست؟

مسئله ای که امروز برخی از والدین با آن به شدت درگیر هستند، غذا خوردن کودک است. بارها در اتاق مشاوره درباره کودکانی که غذا نمیخورند یا فقط غذاهای خاصی را میخورند شنیده­ام. همانطور که بارها گفته­ام همیشه در ارتباط با کودکان باید تفاوتهای فردی را در نظر بگیریم و هیچگاه نحوه رشد کودکمان را با کودکان دیگر مقایسه نکنیم و دیگر اینکه برای ایجاد تغییر در کودک همیشه باید رفتار خودمان را تغییر دهیم. با این مقدمه کوتاه به شرح موضوع می­پردازم:

مهارتهای لازم برای تغذیه سالم

کودکان در مورد تهیه غذا، حاضر شدن سر میز یا سفره، غذا خوردن و مرتب و تمیز کردن میز یا سفره غذا، مهارتهایی را می­آموزند. این مهارتها مستلزم برنامه­ریزی حرکتی، شناختی و اجتماعی است.

مهارت حرکتی: کودکان یاد می­گیرند که از وسایل آشپزخانه مثل قاشق و چنگال استفاده کنند و طعم­های گوناگون، بوهای مختلف و انواع حسهای لمسی در دهان و دستان خود را تحمل کنند.

تعامل و ارتباط: این مهارتها از جنبه­های اصلی زمان صرف غذا هستند. کودکان یاد می­گیرند که گوش کنند، نوبت را رعایت کنند و قوانین مکالمه­ی گروهی را در حین غذا خوردن حفظ کنند.

خودمختاری: کودکان می­آموزند که با انتخاب غذا، تصمیم­گیری در مورد این که چقدر غذا بخورند و یا چگونه غذا بخورند(مثلا با دست یا با قاشق و چنگال)، خودمختاری خود را ابراز نمایند.

انعطاف­ پذیری: کودکان یاد می­گیرند که در زمان صرف غذا هر فعالیت دیگری را کنار بگذارند، به سر میز بیایند و تغییراتی را که در وعده­های غذایی یا روند معمول غذا خوردن پیش می­آید، تحمل کنند.مثلا ممکن است که لازم باشد غذای جدیدی بخورند یا در جایی غیر از خانه­ی خودشان غذا بخورند و در صندلی بنشینند که به آن عادت ندارند.

رضایتمندی: کودکان از اینکه یاد می­گیرند چگونه خودشان را تغذیه کنند و غذاهایی که دوست دارند را مشخص کنند، احساس رضایت می­کنند و از غذا خوردن با دیگران لذت می­برند.

انواع مشکلات تغذیه­ای

  • پرخوری: پرخوری علل گوناگونی دارد. سیستم عصبی برخی از کودکان کم انگیخته است، بنابراین آنقدر میخورند تا شکمشان کاملا پر شود و از سنگین شدن شکم متوجه سیری خود میشوند.البته مشکلات سوخت و سازی و داروهای خاص نیز می­تواند منجر به پرخوری شود.
  • مشکلات ناشی از عدم پردازش قوی در ناحیه روده و انتهای روده بزرگ: بسیاری از نوزادان و کودکان نمی­توانند تشخیص دهند که چه موقع گرسنه یا سیر هستند. برخی از کودکان ممکن است احساس سیری یا گرسنگی را با احساس نیاز به دفع اشتباه بگیرند.
  • کودکانی که حساسیت لمسی دارند: این کودکان از خوردن غذاهایی که بافت دارند خودداری میکنند مثلا فرنی یا حریره بادام ... نمی­خورند. بهتر است غذای این کودکان را ابتدا از غذایی که بافت سفت دارد شروع کنیم (مثلا پنیر، یک تکه گوشت) وقتی کم کم عادت کردند میتوان غذایی مثل سوپ صاف شده نیز به آنها خوراند.

نکته: کودکان هنگامی سرنخ­هایی را برای درک احساس گرسنگی و سیر شدن خود یاد می­گیرند که زمان وعده­های غذایی دارای برنامه مشخص باشد و والدین قبل از صرف غذا در مورد احساس گرسنگی و بعد از آن در مورد احساس سیری با آنها صحبت کنند.

 

نکته: کودک خود را به شیوه­های مختلف مورد مراقبت و محبت قرار دهید: از طریق حالات محبت­­آمیز صورت، بازی، بغل کردن، کتاب خواندن برای کودک، فعالیتهای لذت­بخش، تغذیه کردن و اطمینان بخشی.

 

نکته: بد غذایی و مشکلات تغذیه ای مادر، بر روی تغذیه فرزندش تاثیر می­گذارد.

 

نکته: به کودکتان کمک کنید که نشانه­های بدنی خستگی، گرسنگی یا ناراحتی مانند گرما، سرما و خیس بودن را درک کند تا بتواند نیازهای خودش را رفع کند. به خاطر داشته باشید که شما نمی­توانید به جای کودکتان بخوابید یا غذا بخورید.بنابراین آموزش خودتنظیمی به آنها یاد می­دهد که خودشان باید مسیولیت سلامتی خود را به عهده بگیرند.

 

نکته: به شیوه­های مختلف، کودکتان را به خودتان دلبسته کنید و از طریق بازیهای لذت بخش، ابراز علاقه، مراقبت از کودک.

 

با توجه به نکات ذکر شده می­توانید علت بدغذایی کودک خود را تا اندازه­ای بیابید.

 

فرآیند ارزیابی توصیه شده برای مشکلات خوردن

  1. با یک متخصص سلامت روان در مورد نگرانی­های خود صحبت کنید. اطلاعات کامل تاریخچه­ی طبی و خانوادگی خود را در اختیار او قرار دهید. او می­تواند اساس هیجانی اختلال خوردن را مشخص کند.
  2. متخصص کودک باید مواردی چون سلامت کودک،قد، وزن و اندازه­ی دور سر کودک را ارزیابی کند. تاریخچه­ و وضعیت غذایی کودک از دوران پیش از تولد (دوران بارداری)تاکنون، باید بررسی شود.
  3. ارزیابی­های رشدی، حسی، دهانی-حرکتی و تغذیه­ای برای تعیین نقاط قوت و مواردی که کودک در آن زمینه به کمک نیاز دارد، لازم است.
  4. مشاهده خانواده هنگام یکی از وعده­های غذا خوردن توسط متخصص سلامت روان به شما کمک می­کند پویایی­های خانواده را از لحاظ چگونگی ترتیب دادن وعده­های غذایی و غذا خوردن کودک، ارزیابی کنید. گاهی تهیه فیلم از چندین وعده غذا خوردن خانواده و نشان داده آنها به متخصص،کمک می­کند که مشکل را درک کنید.

 

 

بطور خلاصه بهترین راه برای اینکه به کودکتان کمک کنید که خوب غذا بخورد این است که به او کمک کنید حالات گرسنگی و سیری را تشخیص دهد، خود را به خوبی تغذیه کند و از لحاظ هیجانی الگوهای رفتاری سالمی را ایجاد کند که تغذیه­ی مستقل و خودمختار او را تقویت کنند. یک جنبه­ی مهم درمان مشکلات تغذیه­ای این است که نیازهای حسی کودک خود (مانند حساسیت مفرط لمسی) را بشناسید و برطرف کنید تا او بتواند راحت غذا بخورد. یک درمان موفق نه تنها به اساس هیجانی مشکلات خوردن توجه می­کند بلکه برای کودک ساختار و راهبردهایی فراهم می­نماید تا بتواند آنچه از او انتظار می­رود را بشناسد و بفهمد.

 

 

مبحث بدغذایی در کودکان بسیار گسترده است و مطالعه تمامی آن از حوصله مخاطب عام خارج است بنابراین در این صفحات مختصرا به آن اشاره شد که امیدوارم سرنخی برای حل مشکل بدستتان داده باشم. با آرزوی سلامتی و تندرستی برای شما و فرزندان دلبندتان

سارا رمضانی، روانشناس