مشاوره کودک

سرگرمیهای کودکان دبستانی

بازیهای داخل کلاس

  • بازیهای الفبایی: اگر تعداد بچه ها از ده نفر کمتر باشد یک دایره درست می کنند به دست یکی از بچه ها یک دستمال می دهیم با یک حرف شروعمی کنیم با حرف (ک) دو استان را نام می بریم زمانیکه در حال فکرکردن هستند به ترتیب دستمال را دست به دست می چرخانند اگر قبل از اینکه دستمال به دست او برسد آن استان را بگوید برنده می شود.

 

  • بچه ها 5 حرف از حروف الفبا را زیر هم نوشته و وقتیکه معلم اجازه شروع را صادر کرد در کنار آن حرفها اسم یک شیء را می نویسند و هر کس زودتر پنج شیء را بنویسد آن شخص برنده می شود. در یک زمان مشخص کسی که سریعتر از همه اسمها را بنویسد آن شخص برنده محسوب می شود.

 

  • اسم نوشتن با حروف: معلم به بچه ها یاد می دهد حرفهایی را که می گویم زیر هم بنویسید. سپس در کنار آنها (گیاه، حیوان،شهر) را بنویسیدو دریک زمان مشخص تمامی آنها را بنویسید هر کس زودتر بنویسد آن شخص برنده می باشد.

 

  • در آوردن صدای حرفها: معلم از اطلاعات عمومی به بچه ها چند کلمه را روی تخته می نوید و بچه ها در دفتر خود، روی کاغذ می نویسند چند کلمه را با فاصله می نویسند مثلا ع، ز، س، ک و... جاخالی می گذارد. هر کس که جای کلمات خالی را زودتر پر کند آن شخص برنده می شود.

 

  • گربه همسایه: 10 الی 15نفری از بچه ها یک دایره درست کرده و می نشینندسر گروه با صدای بلند می گوید (گربه همسایه) از طرف الف یک جمله با (کلمه گربه همسایه) می سازد مثلا گربه همسایه خیلی (پرو) (لوس) (چاق) . نفر بعدی با آن کلمه جمله بعدی را می سازد.

 

  • لیست غذا:معلم از بین بچه ها یکی را انتخاب و از او می پرسد می توانی با حرف پ غذا درست کنی؟ بچه با کمی فکر کردن اگر با حرف حرف پ بتواند غذا را بپزد تشویق می شود و برنده محسوب می شود. مثلا پلو با خورش قیمه یا با کلمه (ق) قورمه سبزی ، همه بچه ها می توانند در این مسابقه شرکت کنند با هم شروع کرده و هرکس که زودتر آن غذا را بنویسد آن شخص برنده می شود و سر آشپز می شود.

 

  • بازی تلگرافی: معلم به بچه ها: ایا می توانید به دوستانتان تلگراف بزنید و خصوصیات تلگراف بزنید و خصوصیات تلگراف بدین گونه می باشد با یک حرفی که به شما می گویم باید با آن تلگراف بزنید مثلا با حرف (الف) از اردبیل اسب آوردم.

 

  • جمله ام را تمام کن: بچه ها به شکل دایره می ایتند معلم رو به یکی از بچه ها کرده و از او می پرسد. اگر فردا هوا خوب باشد و بچه باید حرف معلم را تمام کند یعنی جمله ناتمام را تمام کند این بازی را معلم با بچه دیگر شروع و همچنان بازی ادامه خواهد داشت.

 

  • هوا، آب، خاک، آتش: یکی را سرگروه انتخاب کرده و به او کی از کلمه های (هوا-آب-خاک-آتش) به او می گوید. بطور مثال، هوا (ابر، هواپیما، باد) اگر بگوید آب (رود، دریا،ماهی) و اگر بگوید خاک (کوه، تپه، راه) و اگر بگوید آتش به همین ترتیب همانند مثالهای بالا باید اسم ببرد اگر اسمهای را که استفاده می کند درست باشد از بازیکن دیگری همین سوالات را می پرسد و بازی ادامه پیدا میکند.

 

  • بچه ها داخل ساک یا یک کلاه وسایل مختلف و متفاوتی می گذارند باید وسایلی را که داخل ساک می گذارتداز جنس شکستنی نباشد. در ضمن آنها را به بچه ها نباید نشان داده در پشت سر نگه می دارند یا رو گذاشته باید از روی صدا تشخیص دهند که چه هستند.
بیشتر بخوانید

چگونه متوجه اختلال یادگیری کودکمان بشویم؟

چگونه متوجه اختلال یادگیری کودکمان بشویم؟

 

اختلال یادگیری مسئله ای شایع در عصر حاضر است و بیش از 3 درصد کودکان با آن درگیر هستند حتما شما هم با کودکانی برخوردداشته اید که املای پر غلط دارند یا کند هستند و مشکلات ریاضی غیرمعمول دارند. متاسفانه اغلب این کودکان شناخته نمیشوند و کژدار و مریز تا مقطع دبیرستان پیش می روند البته که برای شناسایی این قبیل دانش آموزان، نیاز به یک معلم آگاه است و اگر همه مدارس ابتدایی مشاور آگاه داشته باشند خیلی سریعتر به تشخیص و درمان این قبیل دانش آموزان اقدام می شود .حال اگر مدرسه اقدامی برای کودکمان نمی کند ، وظیفه ما به عنوان والد چیست؟

به عنوان یک مشاور که چند سالیی است با کودکان کار میکنم، پیشنهاد میکنم اگر موارد زیر را در کودکتان مشاهده کردید حتما حتما به یک روانشناس کودک یا یک معلم اختلال یادگیری مراجعه بفرمایید:

  • جا انداختن کلمات حین خواندن یا نوشتن
  • وارونه نویسی
  • تعداد بالای غلط املایی
  • ناتوانی در حل مسائل ریاضی (این کودکان صورت مسئله را درک نمی کنند و حتی با رفتن به کلاسهای تقویتی بهبودی حاصل نمی شود)
  • پرفشار نوشتن
  • حذف قسمتی از کلمه یا جمله
  • دایره لغات محدود 
  • و....

لازم است بدانید،کودکان دارای اختلال یادگیری از هوش طبیعی برخوردار هستند و مشکل آنها در  عدم هماهنگی حواس پنگانه است بنابراین اگر معلم یا مشاور  درباره اختلال کودکتان با شما سخن گفت، آشفته نشوید زیرا بسیاری از این مشکلات با برخی تمرینات شناختی و تحولی و رشدی بهبود پیدا می کند و فرزند دلبندتان به زندگی و آموزش طبیعی برمی گردد.

سار رمضانی، روانشناس

بیشتر بخوانید

یادگیری نهفته چیست؟

یادگیری نهفته چیست؟

یادگیری نهفته یادگیری است که به عمل درنیامده. به عبارت دیگر امکان دارد یادگیری برای مدت قابل ملاحظه ای  بدون استفاده باقی بماند و بعدها در رفتار ظاهر گردد. این مفهوم به ما نشان می دهد انسانها حتی اگر برای چیزهایی که میبینند و میشنوند تقویت هم دریافت نکنند، یا در لحظه به آن آموزش نیاز پیدا نکنند،باز احتمال یادگیری وجود دارد بنابراین هر یک از ما باید کاملا مراقب رفتارها و عملکرد خود مقابل کودکان باشیم زیرا ذهن کنجکاو آنها مدام در حال تحریک است ویادگیری.

بیشتر بخوانید

تک فرزندی و آثار آن چیست؟

نگاهی به تک فرزندی و آثار آن

خانواده به عنوان مهمترین نهاد اجتماعی برای توانمند ساختن جامعه ضرورت دارد چنانچه در بسیاری از کشورها با دادن مزایایی به افراد، آنها را تشویق به ازدواج رسمی و فرزندآوری می­کنند.در دهه­های اخیر برخی بر این باور بودند که باید جمعیت کشور را به شدت کنترل کرد و با برنامه­های فراوانی در پی کاهش آن برآمدند.از طرفی بالا رفتن سن ازدواج و تمایل زنان به شاغل بودن، طلاق قبل از بدنیا آمدن فرزند دوم، موانع اقتصادی و... شرایط را به سمتی برده که همچنان شاهد رواج خانواده­های تک فرزند هستیم.درست است داشتن یک فرزند باعث میشود که والدین نگران تقسیم محبت نباشند همچنین کودک رفاه بیشتری را تجربه میکند و از طرفی لزوما تک فرزندی یک کودک آسیب دیده تحویل جامعه نمیدهد چراکه نوع برخورد والدین و روابط بین فردی آنها بسیار تعیین کننده است با این وجود طی بررسیها و تحقیقات انجام شده ، تک فرزندی پیامدهای اجتماعی از قبیل فروپاشی نظام خویشاوندی، عدم رشد اجتماعی، افزایش ابتلا به افسردگی، عدم استقلال، عدم تجربه کافی در دوران کودکی و نوجوانی، منزوی شدن و فرزندسالاری را بدنبال خواهد داشت. کودکان تک، در محیط خانه به علت حمایتهای زیاد، تأمین شدن بی­اندازه، تجربه نکردن شکست، لوس و بی مسئولیت بار می­آیند.و از طرفی بدلیل همبازی بودن با بزرگترها زود پخته میشوند و و قتی در جمع هم سنها یا کوچکتر از خود قرار میگیرند غالبا حرفی برای گفتن ندارند. شاید این نوع پختگی بیشتر به هوشیار شدن کودک که ناهماهنگ با سنش است اشاره دارد.

در پژوهشی از برخی دختران تک فرزند سوالاتی شد و آنها با اینکه از حکمرانی و بی رقیب بودن خود رضایت داشتند، اما از اینکه دیگران علی الخصوص والدینشان از آنها انتظار بالایی دارند و تمام آرزوهای خود را روی آنها متمرکز کرده­اند، ناراضی بودند همچنین این دختران از تنهایی و نداشتن حمایت خواهرانه یا برادرانه گله مند بودند.

بنا بر نکات استخراج شده از چند تحقیق رسمی، مشکلات تک فرزندی را به قرار زیر طبقه بندی میکنیم:

  • از بین رفتن نسل: براساس گزارش سازمان ملل در سال 2010، اگر ایران به همین صورت پش رود ، در 80 سال آینده ، جمعیت 31 میلیونی را تجربه خواهد کرد!!!! و از این میان 47 درصد این جمعیت را افراد سالمند بالای 60 سال تشکیل خواهند داد.
  • عدم استحکام خانواده: درست است که داشتن یک فرزند مزایایی چون عدم تقسیم محبت و رفاه بیشتر کودک را در بر دارد اما وقتی والدین فرزندان بیشتری داشته باشند، باید برنامه ریزی بیشتر و در ادامه وقت زیادتری را به موضوع خانواده و برطرف ساختن نیازهای فرزندان اختصاص دهند که این موضوع تلاش بیشتر والدین را طلب میکند که در پی آن ارتباط بین آنها قویتر شده و اجازه نمی دهد که ذهن آنها به حواشی معطوف شود.
  • فرزند سالاری: امروز برخی از بچه ها علاوه بر تک فرزند بودن ، تک نوه نیز هستند و این باعث میشود کودک همواره کانون توجه باشد بنابراین کودک پرتوقع و با اعتماد به نفس کاغذی رشد میکند که وقتی وارد جامعه می شود و انتظاراتش برآورده نمی شود دچار خشم و ناراحتی و ناسازگاری با محیطهای اجتماعی می­شود. فرزند سالاری مانع شکل گیری شخصیت فعال می­شود.
  • فشار روانی والدین: والدین تک فرزند فقط یک فرصت غیرقابل تکرار به خود داده­اند که میخواهند تمام تلاششان را انجام دهند حال آنکه هیچ تربیتی بی­نقص نیست و آنها هیچگاه کاملا موفق نخواهند شد بنابراین کسانی که چند فرزند دارند فرصتهای بیشتری برای جبران نقاط ضعف خود پیدا می­کنند.
  • تنهایی: یکی از قابل توجه­ترین بعد تک فرزندی تنهایی است چنانچه در مصاحبه با بسیاری از کودکانی که مراجع من بوده­اند، این مسئله را به وضوح مشاهده کردم و جایی که شاید بیش از هر زمان دیگری حیرت زده شدم زمانی بود که یک کودک 9 ساله در مقابل این سوال من که اگر یک چراغ جادو داشتی چه آرزویی میکردی؟ پاسخ داد: یک برادر داشته باشم. خصوصا در دنیای امروز که فاصله بین آدمها بیشتر از قبل شده و مادیات مانع بزرگی برای روابط میان فردی شده، داشتن یک خانواده بزرگ ضروری به نظر می­رسد.

 

مطالب ذکر شده تنها جهت مطالعه و افزایش دانش و تأمل در مقوله تک فرزندی است و جهت تشویق به چندفرزندی ارائه نشده

چند منبعی که برخی نکات از آنها استخراج شده به قرار زیر است:

آسیبهای تک فرزندی، حسنیه صالحان،1398

بررسی تک فرزندی و آثار سوء آن در خانواده و جامعه، سارینا مرادپور، افروز عبدی نیان،1395

بررسی پیامدهای تک فرزندی از دیدگاه روانشناسی، مهدی محمدی، 1396

تجربه زیسته تک فرزندان از تک فرزندی: مطالعه دختران بالای 18 سال، جواد شجاعی، بهجت یزد خواستی، 1396

گردآوری: سارا رمضانی

بیشتر بخوانید

علت بدغذایی کودکان چیست؟

 

علت بدغذایی کودکان چیست؟

مسئله ای که امروز برخی از والدین با آن به شدت درگیر هستند، غذا خوردن کودک است. بارها در اتاق مشاوره درباره کودکانی که غذا نمیخورند یا فقط غذاهای خاصی را میخورند شنیده­ام. همانطور که بارها گفته­ام همیشه در ارتباط با کودکان باید تفاوتهای فردی را در نظر بگیریم و هیچگاه نحوه رشد کودکمان را با کودکان دیگر مقایسه نکنیم و دیگر اینکه برای ایجاد تغییر در کودک همیشه باید رفتار خودمان را تغییر دهیم. با این مقدمه کوتاه به شرح موضوع می­پردازم:

مهارتهای لازم برای تغذیه سالم

کودکان در مورد تهیه غذا، حاضر شدن سر میز یا سفره، غذا خوردن و مرتب و تمیز کردن میز یا سفره غذا، مهارتهایی را می­آموزند. این مهارتها مستلزم برنامه­ریزی حرکتی، شناختی و اجتماعی است.

مهارت حرکتی: کودکان یاد می­گیرند که از وسایل آشپزخانه مثل قاشق و چنگال استفاده کنند و طعم­های گوناگون، بوهای مختلف و انواع حسهای لمسی در دهان و دستان خود را تحمل کنند.

تعامل و ارتباط: این مهارتها از جنبه­های اصلی زمان صرف غذا هستند. کودکان یاد می­گیرند که گوش کنند، نوبت را رعایت کنند و قوانین مکالمه­ی گروهی را در حین غذا خوردن حفظ کنند.

خودمختاری: کودکان می­آموزند که با انتخاب غذا، تصمیم­گیری در مورد این که چقدر غذا بخورند و یا چگونه غذا بخورند(مثلا با دست یا با قاشق و چنگال)، خودمختاری خود را ابراز نمایند.

انعطاف­ پذیری: کودکان یاد می­گیرند که در زمان صرف غذا هر فعالیت دیگری را کنار بگذارند، به سر میز بیایند و تغییراتی را که در وعده­های غذایی یا روند معمول غذا خوردن پیش می­آید، تحمل کنند.مثلا ممکن است که لازم باشد غذای جدیدی بخورند یا در جایی غیر از خانه­ی خودشان غذا بخورند و در صندلی بنشینند که به آن عادت ندارند.

رضایتمندی: کودکان از اینکه یاد می­گیرند چگونه خودشان را تغذیه کنند و غذاهایی که دوست دارند را مشخص کنند، احساس رضایت می­کنند و از غذا خوردن با دیگران لذت می­برند.

انواع مشکلات تغذیه­ای

  • پرخوری: پرخوری علل گوناگونی دارد. سیستم عصبی برخی از کودکان کم انگیخته است، بنابراین آنقدر میخورند تا شکمشان کاملا پر شود و از سنگین شدن شکم متوجه سیری خود میشوند.البته مشکلات سوخت و سازی و داروهای خاص نیز می­تواند منجر به پرخوری شود.
  • مشکلات ناشی از عدم پردازش قوی در ناحیه روده و انتهای روده بزرگ: بسیاری از نوزادان و کودکان نمی­توانند تشخیص دهند که چه موقع گرسنه یا سیر هستند. برخی از کودکان ممکن است احساس سیری یا گرسنگی را با احساس نیاز به دفع اشتباه بگیرند.
  • کودکانی که حساسیت لمسی دارند: این کودکان از خوردن غذاهایی که بافت دارند خودداری میکنند مثلا فرنی یا حریره بادام ... نمی­خورند. بهتر است غذای این کودکان را ابتدا از غذایی که بافت سفت دارد شروع کنیم (مثلا پنیر، یک تکه گوشت) وقتی کم کم عادت کردند میتوان غذایی مثل سوپ صاف شده نیز به آنها خوراند.

نکته: کودکان هنگامی سرنخ­هایی را برای درک احساس گرسنگی و سیر شدن خود یاد می­گیرند که زمان وعده­های غذایی دارای برنامه مشخص باشد و والدین قبل از صرف غذا در مورد احساس گرسنگی و بعد از آن در مورد احساس سیری با آنها صحبت کنند.

 

نکته: کودک خود را به شیوه­های مختلف مورد مراقبت و محبت قرار دهید: از طریق حالات محبت­­آمیز صورت، بازی، بغل کردن، کتاب خواندن برای کودک، فعالیتهای لذت­بخش، تغذیه کردن و اطمینان بخشی.

 

نکته: بد غذایی و مشکلات تغذیه ای مادر، بر روی تغذیه فرزندش تاثیر می­گذارد.

 

نکته: به کودکتان کمک کنید که نشانه­های بدنی خستگی، گرسنگی یا ناراحتی مانند گرما، سرما و خیس بودن را درک کند تا بتواند نیازهای خودش را رفع کند. به خاطر داشته باشید که شما نمی­توانید به جای کودکتان بخوابید یا غذا بخورید.بنابراین آموزش خودتنظیمی به آنها یاد می­دهد که خودشان باید مسیولیت سلامتی خود را به عهده بگیرند.

 

نکته: به شیوه­های مختلف، کودکتان را به خودتان دلبسته کنید و از طریق بازیهای لذت بخش، ابراز علاقه، مراقبت از کودک.

 

با توجه به نکات ذکر شده می­توانید علت بدغذایی کودک خود را تا اندازه­ای بیابید.

 

فرآیند ارزیابی توصیه شده برای مشکلات خوردن

  1. با یک متخصص سلامت روان در مورد نگرانی­های خود صحبت کنید. اطلاعات کامل تاریخچه­ی طبی و خانوادگی خود را در اختیار او قرار دهید. او می­تواند اساس هیجانی اختلال خوردن را مشخص کند.
  2. متخصص کودک باید مواردی چون سلامت کودک،قد، وزن و اندازه­ی دور سر کودک را ارزیابی کند. تاریخچه­ و وضعیت غذایی کودک از دوران پیش از تولد (دوران بارداری)تاکنون، باید بررسی شود.
  3. ارزیابی­های رشدی، حسی، دهانی-حرکتی و تغذیه­ای برای تعیین نقاط قوت و مواردی که کودک در آن زمینه به کمک نیاز دارد، لازم است.
  4. مشاهده خانواده هنگام یکی از وعده­های غذا خوردن توسط متخصص سلامت روان به شما کمک می­کند پویایی­های خانواده را از لحاظ چگونگی ترتیب دادن وعده­های غذایی و غذا خوردن کودک، ارزیابی کنید. گاهی تهیه فیلم از چندین وعده غذا خوردن خانواده و نشان داده آنها به متخصص،کمک می­کند که مشکل را درک کنید.

 

 

بطور خلاصه بهترین راه برای اینکه به کودکتان کمک کنید که خوب غذا بخورد این است که به او کمک کنید حالات گرسنگی و سیری را تشخیص دهد، خود را به خوبی تغذیه کند و از لحاظ هیجانی الگوهای رفتاری سالمی را ایجاد کند که تغذیه­ی مستقل و خودمختار او را تقویت کنند. یک جنبه­ی مهم درمان مشکلات تغذیه­ای این است که نیازهای حسی کودک خود (مانند حساسیت مفرط لمسی) را بشناسید و برطرف کنید تا او بتواند راحت غذا بخورد. یک درمان موفق نه تنها به اساس هیجانی مشکلات خوردن توجه می­کند بلکه برای کودک ساختار و راهبردهایی فراهم می­نماید تا بتواند آنچه از او انتظار می­رود را بشناسد و بفهمد.

 

 

مبحث بدغذایی در کودکان بسیار گسترده است و مطالعه تمامی آن از حوصله مخاطب عام خارج است بنابراین در این صفحات مختصرا به آن اشاره شد که امیدوارم سرنخی برای حل مشکل بدستتان داده باشم. با آرزوی سلامتی و تندرستی برای شما و فرزندان دلبندتان

سارا رمضانی، روانشناس

 

 

بیشتر بخوانید

آیا کودکان هم افسرده می­ شوند؟

علائم-افسردگی-کودکان

کودکان نیز مانند بزرگسالان به افسردگی مبتلا می­شوند با این تفاوت که بسیاری از علل افسردگی کودکان نامشخص است. کودکان ممکن است بطور وراثتی آمادگی ابتلا به افسردگی را داشته باشند، در اثر از دست دادن یک عزیز مبتلا شده باشند،طلاق والدین علت باشد یا تنشهای خانوادگی و...

 

علائم افسردگی در کودکان به شرح زیر است:

 

  • کمبود توجه و تمرکز
  • از دست دادن علاقه
  • اندوه و بیحالی
  • نگرانی و بیقراری
  • آسیب زدن به خود
  • نا امیدی
  • گوشه­ گیری
  • بدغذایی
  • بدخوابی

 

توجه داشته باشید باید حداقل دو هفته از شروع این علائم گذشته باشد،همچنین قبل از هر چیز ابتدا کودک را از لحلظ پزشکی چک کنید و سپس نزد روانپزشک و مشاور ببرید.

برای دانلود مقاله به صورت word کلیک کنید

بیشتر بخوانید